FUN 

Verner Panton

1964

Beschikbaarheid

De "Fun" lampen zijn één van de iconische lampen ontworpen door de Deense ontwerper Verner Panton in 1964. Deze lampen staan bekend als één van zijn meesterwerken op het gebied van verlichtingsontwerp en maken deel uit van de "Fun" collectie. De lampen zijn stuk voor stuk sculpturale kunstwerken die een speelse elegantie en een dynamisch karakter aan een interieur toevoegen.

De "Fun" collectie kwam voort uit zijn verlangen om meer te creëren dan alleen een functioneel verlichtingsobject, hij wou een totale zintuiglijke ervaring bieden. Het verhaal achter de collectie omvat verschillende elementen:

• Het streven naar een "ervaring": Panton was een visionair ontwerper die brak met de traditionele Scandinavische ontwerpprincipes en experimenteerde met nieuwe materialen, felle kleuren en organische vormen. Met de "Fun" lampen wou hij een lamp ontwerpen die vreugde (vandaar de naam "Fun") opwekte en de omgeving transformeerde door middel van licht, beweging en zelfs geluid.
  

 

• Innovatief materiaalgebruik: Oorspronkelijk experimenteerde Panton naar verluidt met zilverpapier voor de schijfjes, maar het was de Zwitserse fabrikant J. Lüber AG die aandrong op het gebruik van natuurlijke parelmoer (Capiz-schelpen). Dit bleek een meesterlijke zet. De delicate, glinsterende schijfjes reflecteren het licht op een zachte, diffuse manier en creëren een warm, uitnodigend schijnsel.

 

• Dynamisch en speels ontwerp: De schijfjes hangen aan dunne metalen kettinkjes en reageren op de geringste luchtstroom waardoor ze zachtjes bewegen en een subtiel, rustgevend tinkelend geluid produceren. Dit dynamische aspect was een essentieel onderdeel van Pantons visie om een levendiger, minder statisch interieur te creëren.

---

• Ontwerp: De "Fun" lampen zijn een visueel opvallende objecten die bestaat uit vele kleine, ronde schijfjes van natuurlijk parelmoer. Deze schijfjes zijn met kleine metalen ringetjes aan elkaar bevestigd in slierten, die vervolgens in concentrische cirkels van verschillende afmetingen aan een chromen metalen frame of plafondplaat hangen.
  

• Lichteffect: Het unieke karakter van deze lampen komt tot uiting wanneer het licht door de parelmoer schijfjes schijnt. Dit creëert een warm, diffuus en levendig lichteffect, waarbij de schijfjes zachtjes kunnen bewegen en subtiel tinkelen bij de minste luchtstroom. Verner Panton gaf de voorkeur aan het gebruik van heldere lampen om het mooiste lichteffect te bereiken.

 

• Afmetingen: De "Fun" collectie bestaat uit meer dan 20 variaties van lampen van klein tot zeer grote, hanglampen, vloer- en tafellampen en ook muurlampen. 

• Fabrikant: Oorspronkelijk werd deze lampen geproduceerd door de Zwitserse fabrikant J. Lüber AG. Tegenwoordig worden ze geproduceerd en gedistribueerd door Verpan, een bedrijf dat de iconische ontwerpen van V. Panton in licentie produceert en wiens doel het is zijn nalatenschap voort te zetten.
  

 

• Stijl: Deze lampen zijn één voor één klassieke voorbeelden van Mid-Century Modern design, waarbij Panton's voorliefde voor innovatieve materialen, organische vormen en het creëren van meeslepende lichtervaringen duidelijk naar voren komt.

Verner Panton

1926 - 1998

Verner Panton werd in 1926 geboren in het dorp Gamtofte op het eiland Funen.
Zijn vader was caféhouder en herbergier en werkte eerst in de herbergen in Haarslev en Mørkenborg en vervolgens als pachter van
herberg Komigen op het landgoed Langesø bij Odense op Funen. Hier bracht Verner Panton zijn jeugd door als de oudste van twee broers, vanaf zijn tiende en na de scheiding van zijn ouders met drie halfbroers. Zijn moeder verliet Funen met Verners jongere broer
om op het eiland Lolland te gaan wonen.

Verner Panton wilde oorspronkelijk kunstenaar worden. Zijn vader was daartegen, dus als compromis besloot Verner Panton architect te worden en studeerde hij aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, School of Architecture in Kopenhagen. 
Voordat hij aan zijn architectuuropleiding begon, startte hij echter zijn carrière als traditioneel
vakman, als metselaar.

In 1951 behaalde hij zijn diploma als architect.waarna hij ging werken bij het architectenbureau van Arne Jacobsen.

---

Poul Henningsen en Arne Jacobsen.
Tijdens zijn studie aan de School of Architecture ontmoette Verner Panton Tove Kemp, de stiefdochter van architect
Poul Henningsen (PH). Dit was het begin van een levenslange vriendschap tussen Panton en PH, en leidde er ook toe
dat Panton een baan kreeg aangeboden bij architect Arne Jacobsen, waar hij als leerling werkte.
In het begin kreeg hij de saaiste taken toebedeeld, zoals het maken van technische tekeningen, maar later ging hij zich bezighouden met schetsen, meubelontwerp en modelbouw.
Over zijn tijd bij Arne Jacobsen zei Verner Panton: "Ik heb van niemand zoveel geleerd als van
Arne Jacobsen. Hij leerde me vertrouwen te hebben in mijn eigen werk en nooit op te geven."

Europese tour in een VW-camper.
Na zijn tijd bij Arne Jacobsen kocht Verner Panton de helft van een VW-camper. De andere helft
was eigendom van architect Hans Ove Barfod. Samen richtten ze de camper in met slaapplaatsen en
een tekenkantoor, en vertrokken ze in 1953 om te ontdekken wat Europa te bieden had.

De twee architecten bezochten bedrijven in Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Italië, waar ze met welwillendheid en gastvrijheid werden ontvangen, maar geen opdrachten konden binnenhalen.
Na hun eerste reis kocht Panton het aandeel van Barfod in de camper en vertrok opnieuw. In de twee jaar die volgden
bezocht hij talrijke meubelfabrikanten en bouwde hij met een aantal van hen een goede vriendschap op. Het belangrijkste
was echter dat hij een netwerk van nuttige contacten opbouwde waar hij zijn hele leven veel plezier aan zou beleven.
Door zijn contacten kon hij zijn ontwerpen aan verschillende bedrijven aanbieden, wat hem in staat stelde om zijn eigen bedrijf op te richten.

Verner Panton richtte in 1955 zijn eigen ontwerpstudio op.
Panton wordt vandaag de dag beschouwd als een van de belangrijkstefiguren binnen de designwereld in de tweede helft van de
20e eeuw.

Kunsthalle Basel

“Het was gewoon een beetje triest, niemand wilde er zitten”, zei Martin Hatebur, directeur van Kunsthalle in Basel, over de centrale ruimte van het restaurant. Nu stond deze ruimte in het middelpunt van de belangstelling, dankzij de adembenemende plafondlampen met duizenden schelpen, gemaakt door Verner Panton. De beroemde Deense ontwerper had deze lampen in de jaren zeventig voor zijn eigen huis ontworpen. Deze gigantische installatie had een tijdje in de opslag gelegen totdat zijn vrouw en dochter voorstelden om ze opnieuw te installeren op de plek waar Panton zelf vaak van een diner genoot.

Capiz

Capiz (uitgesproken als 'ka-piz') verwijst naar de dunne, doorzichtige schelp van het weekdier Placuna placenta, ook wel de "oesterruit" genoemd.
Het is een materiaal dat bekend staat om zijn delicate uiterlijk en rijke geschiedenis in Zuidoost-Azië, met name de Filipijnen.

Capiz is nog steeds één van de belangrijkste visserijproducten van de Filipijnen

Biologische oorsprong en eigenschappen:

• Diersoort: De schelpen zijn afkomstig van de Placuna placenta, een eetbaar tweekleppig weekdier dat voorkomt in de ondiepe kustwateren van landen als de Filipijnen, Maleisië, Thailand en Vietnam.

 

• Uiterlijk en structuur: De schelpen zijn opmerkelijk plat, bijna perfect rond, en groot in omvang (tot 15 cm in diameter). Ze hebben een opvallende, parelmoerachtige glans.

 

• Translucentie: Het meest onderscheidende kenmerk is hun natuurlijke, half doorzichtige aard. Dit maakt materiaal ideaal voor het doorlaten van zacht, diffuus licht.
  

• Samenstelling: De schelpen bestaan voornamelijk uit calciet, een vorm van calciumcarbonaat.

Historisch en cultureel gebruik:

• Natuurlijk "glas": Vóór de introductie van modern glas werd Capiz op grote schaal gebruikt als vensterglas in traditionele Filipijnse architectuur (zoals de 'bahay na bato' of stenen huis). De schelpen werden zorgvuldig schoongemaakt, in vierkanten gesneden en in houten kozijnen geplaatst. Dit bood privacy en bescherming tegen zon en regen, terwijl het toch licht doorliet. Zo werd Capiz al tijdens de Spaanse bezetting in de 19e eeuw gebruikt om schuiframen te maken. En zelfs vóór de kolonisatie werden schelpen op grote schaal gebruikt voor het maken van wapens, het versieren van kleding en het verhandelen van goederen.

 

• Filipijns erfgoed: Het gebruik van Capiz is diep verankerd in de Filipijnse cultuur en is een symbool van traditioneel vakmanschap. De naam zelf verwijst ook naar de provincie Capiz op het eiland Panay, waar de schelpen van oudsher veel voorkwamen.
  

Modern gebruik en toepassingen:
Tegenwoordig wordt Capiz-schelp minder gebruikt voor ramen, maar des te meer als een populair decoratief materiaal:

• Verlichting: Het wordt veel gebruikt voor lampenkappen, kroonluchters, en kaarsenhouders, waar de translucentie een warme, sfeervolle gloed creëert.

 

• Interieurdecoratie: De schelpen worden verwerkt tot schermen, wandpanelen, schalen, onderzetters, fotolijstjes, en sieradendoosjes.

 

• Duurzaamheid: De schelpen worden beschouwd als een duurzaam en milieuvriendelijk materiaal, mits op verantwoorde wijze geoogst. De populaties van de Placuna placenta zijn over het algemeen stabiel en worden beheerd.

 

• Handwerk: De schelpen zijn relatief eenvoudig te snijden, te polijsten, te verven of te lakken, waardoor ze zeer veelzijdig zijn voor ambachtslieden.
  

Het vinden en oogsten van Capiz-schelpen:

De eerste stap in de productie van Capiz-producten is het oogsten van de Capiz-schelpen, die dus vooral te vinden zijn in kustgebieden van Zuidoost-Azië.  De Placuna placenta-weekdier komt veel voor in deze gebieden en lokale vissers oogsten de schelpen op duurzame wijze uit de oceaan.

Duurzaamheid staat centraal in het oogstproces. De weekdieren worden verzameld op een manier die het mariene ecosysteem niet schaadt. Nadat de schelpen zijn verzameld, worden ze grondig gereinigd om ervoor te zorgen dat ze vrij zijn van verontreinigingen of natuurlijk afval. Vervolgens worden de schelpen enkele dagen in de zon gedroogd, zodat het vocht kan verdampen en ze klaar zijn voor verdere verwerking.

Reiniging en voorbereiding van Capiz-schelpen:

Na het oogsten worden de Capiz-schelpen grondig gereinigd om vuil, onzuiverheden en organisch materiaal te verwijderen. Het reinigingsproces omvat meestal het opnieuw weken van de schelpen in water om vuil los te maken, gevolgd door handmatig schrobben om een glad, schoon oppervlak te verkrijgen.

Na het reinigen worden de schelpen wederom gedroogd om het vochtgehalte te verminderen. Dit is een essentiële stap, omdat overmatig vocht de integriteit van de schelpen kan aantasten en de duurzaamheid van het eindproduct kan beïnvloeden. Na het drogen worden de Capiz-schelpen zorgvuldig gesorteerd op grootte en vorm, aangezien dit bepalend is voor het uiteindelijke uiterlijk en de bruikbaarheid van het product.